Đầu tư FDI: Thay đổi để “đón chim đại bàng”

24/03/2021 16:28 (GMT+7)

Trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế toàn cầu, các chuyên gia dự báo các hoạt động đầu tư sẽ bị sụt giảm đến 40% giá trị. Thế nhưng tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI vào Việt Nam trong 2 tháng đầu năm 2021 vẫn đạt 5,5 tỷ USD, tăng 2% so với cùng kỳ năm ngoái. Điều đáng mừng là nhiều tập đoàn công nghệ đang tìm hiểu và đánh giá Việt Nam là điểm đến hấp dẫn hàng đầu thế giới. Tuy nhiên để Việt Nam là mảnh đất thu hút nhiều nhà đầu tư lớn, hay nói vui là “xây tổ để đón chim đại bàng” thì chúng ta phải chuẩn bị ra sao?

Tận dụng nguồn lực FDI: Xây tổ để đón chim đại bàng.

Cùng với quá trình đổi mới và mở cửa nền kinh tế, ngày 29/12/1987, Quốc hội thông qua Luật đầu tư nước ngoài, đánh dấu bước ngoặt trong thu hút dòng vốn nước ngoài đầu tư vào Việt Nam. Nhất là là trong 5 năm trở lại đây, khu vực có vốn FDI ngày càng đóng góp đáng kể vào nền kinh tế của đất nước. Nếu như năm 2015, Việt Nam mới thu hút được 24,1 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, thì đến năm 2019 đã lên tới 39 tỷ USD. Năm 2020 và 2 tháng đầu năm 2021, mặc dù ảnh hưởng của dịch bệnh nhưng chúng ta vẫn thu hút được 28,52 tỷ USD và 2 tỷ USD, cho thấy sự điều hành cũng như trong các quyết sách của Chính phủ đang hỗ trợ cho công tác thu hút vốn đầu tư. Đồng thời minh chứng Việt Nam luôn là điểm đến đầu tư hấp dẫn của các nhà đầu tư nước ngoài.

Bên cạnh những con số có thể định lượng, còn có nhiều tác động lan tỏa khi dòng vốn FDI kéo theo sự thay đổi trong hoạt động thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giải quyết việc làm, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Rõ ràng, đầu tư nước ngoài vừa là thành quả của quá trình hội nhập, vừa góp phần quan trọng vào phát triển hội nhập có chiều sâu hơn; trực tiếp, gián tiếp góp phần chuyển giao và phát triển công nghệ; tham gia thúc đẩy tiến trình công nghiệp hóa tại Việt Nam.

Nhiều tập đoàn kinh tế lớn của các nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ có sản phẩm hàm lượng công nghệ cao đã đầu tư tại Việt Nam. Điển hình là Samsung, với mục tiêu xây dựng cứ điểm lớn nhất thế giới của tập đoàn, đã xây dựng trung tâm nghiên cứu, phát triển lớn với 2.000 kỹ sư tuyển dụng tại Việt Nam, là điều kiện rất thuận lợi để tiếp thu và phát triển công nghệ. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã hưởng lợi trực tiếp khi cùng liên doanh, liên kết với các doanh nghiệp FDI, tham gia vào chuỗi hàng hóa xuất khẩu. Trong 3 năm gần đây, gần 100 doanh nghiệp Việt Nam trở thành doanh nghiệp phụ trợ của Samsung, là những tín hiệu đáng khích lệ. Hiện nay, Singapore là nước dẫn đầu trong đầu tư vốn vào thị trường Việt Nam với tổng vốn đầu tư là 6,54 tỷ USD, tiếp đến là Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Đài Loan.

Tuy đã có bước chuyển quan trọng, những vẫn còn đó những hạn chế và những vấn đề mới phát sinh trong việc thu hút vốn FDI. Thể chế, chính sách về đầu tư nước ngoài chưa theo kịp yêu cầu phát triển. Chính sách ưu đãi còn dàn trải, thiếu nhất quán, không ổn định. Môi trường đầu tư kinh doanh, năng lực cạnh tranh tuy đã được cải thiện, nhưng vẫn còn hạn chế; chất lượng, hiệu quả thu hút và quản lý đầu tư nước ngoài chưa cao. Hạ tầng kinh tế – xã hội, nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu; còn thiếu các thiết chế văn hoá, xã hội thiết yếu. Cơ chế và năng lực xử lý tranh chấp hiệu lực, hiệu quả chưa cao. Hệ thống tổ chức bộ máy và năng lực thu hút, quản lý đầu tư nước ngoài còn bất cập, phân tán, chưa đáp ứng được yêu cầu, thiếu chủ động và tính chuyên nghiệp.

Thời điểm đầu của đại dịch Covid-19, Việt Nam bị đánh giá là một trong những nước dễ bị tổn thương, chịu nhiều rủi ro lây lan dịch bệnh. Nhưng đến nay, cộng đồng quốc tế đánh giá cao sự chủ động, quyết liệt của Việt Nam trong phòng, chống dịch, cũng như việc Chính phủ tiếp tục quyết tâm cải thiện môi trường kinh doanh, nên Việt Nam sẽ tiếp tục là điểm đến lý tưởng cho các nhà đầu tư.

Góc nhìn từ quốc tế đã rõ, vấn đề là ở chúng ta. Trước sự chuyển động của các dòng vốn đầu tư đang diễn ra khá mạnh mẽ đòi hỏi Việt Nam cần có sự chuẩn bị kỹ càng, nỗ lực hơn nữa với những giải pháp đồng bộ, phù hợp để biến cơ hội thành hiện thực, phục vụ mục tiêu lấy lại tốc độ tăng trưởng cao. Một số thay đổi có thể kể đến như việc triển khai có hiệu quả Nghị quyết số 50-NQ/TW ngày 20/8/2019 của Bộ Chính trị về định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030. Xây dựng thể chế, chính sách ưu đãi vượt trội, có tính cạnh tranh quốc tế, tạo thu hút những dự án lớn trọng điểm quốc gia, dự án công nghệ cao, các nhà đầu tư chiến lược, các tập đoàn đa quốc gia, đầu tư đặt trụ sở và thành lập các trung tâm đổi mới, sáng tạo tại Việt Nam.

Tiếp đến, chính là tiếp tục nhiệm vụ cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tạo thuận lợi và hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua những tác động của dịch bệnh Covid-19. Xây dựng cơ chế, chính sách để chủ động hỗ trợ, thúc đẩy phát triển và nâng tầm doanh nghiệp Việt Nam. Đẩy mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ, tạo sự liên kết lan tỏa giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước.

Và cũng không kém phần quan trọng, là sự nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước về FDI, đặc biệt tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm toán để đảm bảo các doanh nghiệp FDI sử dụng đúng hiệu quả nguồn lực, cũng như đảm bảo cam kết đầu tư. Đồng thời các cơ quan xúc tiến đầu tư chủ động làm việc với các nhà đầu tư nước ngoài đã có kế hoạch đầu tư tại Việt Nam để trao đổi, định hướng và thống nhất sơ bộ về thủ tục đầu tư. Không để các nhà đầu tư đợi đến khi dịch bệnh được xử lý dứt điểm mới tiến hành thủ tục.

Về dài hạn, bên cạnh việc hoàn chỉnh hệ thống pháp luật, cải cách thủ tục hành chính, tạo lập môi trường đầu tư hấp dẫn, thì Việt Nam cần chủ động trong việc lựa chọn dự án và nhà đầu tư. Cùng với đó là hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về chống chuyển giá, sửa đổi một số quy định về quản lý thuế với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, tăng mức phạt và hình phạt với hành vi chuyển giá để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật. Xây dựng hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu, thông tin quốc gia về dự án đầu tư và doanh nghiệp FDI…

Diệu Hương

* Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm riêng của tác giả.

ads
Được quan tâm
Kết nối với chúng tôi
3
Bạn cần biết