Đến lúc “tư lệnh” ngành Nông nghiệp phát huy tâm – tầm của mình

25/04/2021 10:28 (GMT+7)

“Người nông dân cần nhận thức rằng cuộc đời của mình là do chính mình quyết định. Muốn vậy, người nông phải có ý chí mạnh mẽ, suy nghĩ tích cực, thay vì than thân, trách phận hay trông chờ ỷ lại.”

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan: "Người nông dân cần nhận thức rằng cuộc đời của mình là do chính mình quyết định."
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan: “Người nông dân cần nhận thức rằng cuộc đời của mình là do chính mình quyết định.”

Câu nói của tân Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Lê Minh Hoan khi trả lời truyền thông ngày 15/4 về những dự định của ông trên cương vị mới, đã và đang nhận được sự quan tâm sâu sắc từ dư luận.

Người nông dân đang tự “chuyển mình”

Trong những năm qua, nền nông nghiệp Việt Nam đã có những kỳ tích như như gạo ST24, ST25 đưa kim ngạch xuất khẩu gạo nước ta lần đầu tiên vượt qua Thái Lan, hay thành tựu “Top 2” Đông Nam Á về xuất khẩu nông sản.

Đáng chú ý, năm 2020 là năm ghi nhận ngành NN&PTNT phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức cùng lúc khi lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn xảy ra ở khắp cả 3 miền. Đặc biệt, đại dịch COVID-19 tác động, nhưng theo đánh giá của các chuyên gia thì nông nghiệp Việt Nam vẫn đứng vững.

Có điều, khoan hãy vội mừng vì nhắc đến nông dân Việt Nam là nhắc đến một lực lượng hùng hậu, đông đảo bậc nhất nhưng lại đang là giai tầng vất vả, cơ cực nhất. Dù xét ở nhiều góc độ, chính bản thân người nông dân luôn cố gắng để vươn lên thoát nghèo bằng nhiều cách như ly nông, chuyển đổi canh tác… khó khăn vẫn luôn đeo đuổi người nông dân Việt Nam.

Đặc biệt, do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, nên dự báo những năm tới sẽ không chỉ là vất vả, mà còn là cơ cực khi nông dân sẽ gặp khó khăn về nguồn vốn để tái đầu tư hoặc duy trì sản xuất. Thị trường nông sản, thủy sản… cũng gặp khủng hoảng về đầu ra.

Theo đó, bên cạnh bức tranh sáng về ngành nông nghiệp, thì còn lẩn khuất đâu đó gam màu tối về nó, về chính giai tầng duy trì nó. Để khắc họa được hình ảnh đặc trưng nhất về nông dân Việt Nam thì xin dẫn quan điểm của ông Nguyễn Quốc Cường khi còn đương nhiệm Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam cho rằng, chân dung nông dân hiện nay gắn với “năm cái nhất”: Đông nhất, nghèo nhất, hy sinh nhiều nhất, hưởng lợi ít nhất và bức xúc nhất. Những cái nhất ấy đặt trong bối cảnh “tam nông ba nhất”: Nông dân khổ nhất, nông nghiệp vất vả nhất, và nông thôn khó khăn nhất”, khiến ai nấy đều thấy chạnh lòng.

Đến lúc “tư lệnh” ngành Nông nghiệp phát huy tâm – tầm của mình

Thực tế, chúng ta vẫn dựa vào một nền nông nghiệp khai thác tài nguyên, dùng nhiều vật tư, nhiều lao động, chạy theo sản phẩm rẻ, bán vào thị trường dễ tính… Trong đó có cả câu chuyện lãng phí đất đai, hàng chục năm không dám xử lý vấn đề hạn điền, vấn đề đa canh sản xuất nông nghiệp, vấn đề đất nông lâm trường… Rõ ràng, câu chuyện đã là quá chậm.

Để thực hiện hội nhập và phát triển trong bối cảnh chung của kinh tế số và cuộc cách mạng 4.0, chúng ta không thể quên câu chuyện đào tạo người nông dân. Chính vấn đề kinh tế số trong nông nghiệp là con đường rất hiệu quả để giúp người nông dân chúng ta rút ngắn khoảng cách trong chuỗi cung ứng nông sản,.

Tôi rất hiểu lời của Bộ trưởng Lê Minh Hoan nhắc nhở người nông dân cuộc đời phải do chính mình quyết định, bởi vì không ai có thể làm thay, học thay cho họ. Chính người nông dân phải tự học hỏi, chủ động tiếp cận để tự phát triển, tự nâng cao chất lượng và năng suất của chính mình tự bảo vệ thương hiệu vườn nông sản của mình.

Thế nhưng, cũng cần nhìn nhận rằng, có những điều người nông dân không thể tự quyết: Ai có thể quyết định lượng nước thượng nguồn được xả vào Sông Cửu Long, Sông Hồng? Bao nhiêu nông sản sẽ được thông quan, và sẽ có thêm đòi hỏi gì về tiêu chuẩn nhập khẩu mới không? Một vấn đề “sát sườn” hơn là nếu thương lái không thu mua những sản phẩm của người nông dân làm ra, thì ai đến thu mua, hay lại là “điệp khúc giải cứu” bằng tình thương?

Thực tiễn bắt buộc chúng ta phải kiên quyết bẻ lái, thay đổi lại, không chỉ tái cơ cấu riêng trong ngành nông nghiệp mà quan trọng hơn là tái cơ cấu nền kinh tế, thay đổi mô hình tăng trưởng, điều mà chúng ta vẫn luôn nhắc đến nhưng vẫn chưa được thực hiện triệt để.

Muốn vậy, Bộ NN&PTNT cần phối hợp với các Bộ, ngành để chuyển tín hiệu này đến với người nông dân. Đồng thời, cần có sự phối hợp giữa các Bộ, ngành trong vấn đề thị trường, đổi mới phương thức tiêu thụ. Kiến tạo môi trường mới thế nào để người nông dân phát huy và đặt họ vào vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi tư duy phát triển nông nghiệp bền vững… Còn rất nhiều việc mà Bộ Nông nghiệp với tư cách là cơ quan chủ quản phải làm.

Ước mơ về một nền nông nghiệp hiện đại, về những người nông dân có trình độ cao, biết ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, không thua kém các kỳ tích nông nghiệp như Hà Lan, Israel, thực tế không hề xa vời như chúng ta nghĩ. Chỉ cần một hướng đi đúng, một quyết định đúng đắn của tập thể và của cá nhân, chúng ta cũng đạt được kỳ tích của các nước bạn.

Để làm được điều đó, chắc chắn không thể chỉ có sự nỗ lực của riêng người nông dân, hay biện pháp đơn lẻ của người làm chính sách. Đó là câu chuyện bao phủ cần sự chung tay người nông dân, của các nhà khoa học, doanh nghiệp, và của Chính phủ. Đặc biệt, cần phải có chính sách chiến lược cụ thể, đề ra những  phương thức, phương pháp, trọng tâm, trọng điểm, quyết liệt. Phải làm từng bước, mỗi người một bước, mỗi người một việc để tạo thành một chuỗi liên kết nông nghiệp bền vững.

Chỉ khi Bộ trưởng – với tư cách “tư lệnh” ngành có cách giải quyết tốt những vấn nạn, khó khăn của ngành nông nghiệp một cách căn cơ nhất, cùng nông dân tháo gỡ những khó khăn thì nông dân Việt Nam mới hy vọng tự quyết được cuộc đời của mình.

Hy vọng, cái tâm và tầm của của ngài Bộ trưởng Nông nghiệp sẽ được phát huy đúng, trúng thời điểm.

Sông Trà

* Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm riêng của tác giả.